vaste grond

We zijn er bijna, want de grond wordt gedaan. De tapijtleggers legden boven een tapijt van warm oranje, beneden wollig wit voor de tv. Langs alle plinten de bekende latten met enge puntige spijkertjes, het tapijt werd erop en ertussen geduwd, wat de versgeverfde plinten niet goed bekwam - maar de schilder, laconiek, had dat wel verwacht. Ze kregen nog een likje na.


Voor ons was het vooral slepen: eerst alles in de grote slaapkamer voor de tapijtleggers - en toen meteen alles er weer uit voor Bennie Bens, de man die houten vloeren maken kan.


Met z'n draagbare zagerij kwam hij, en brede planken voor de slaapkamervloer. Eén dag leggen, de dag erna het oliën en kleuren.  Ter plekke gemengd, de kleur afgestemd op balken en het lavendel van de schoorsteen.



Maar vooral, vooral om de twee spanten die er al bijna 300 jaar staan in hun volle glorie te laten uitkomen. Tegenover die oude rotten moet het nieuwe hout zich immers gedekt houden. Respect!

buiten gebeurt het!

Terwijl ze binnen vloerbedekking lijmen wordt ook buiten een nieuwe bodem gelegd: de bestrating langs het huis. Zoiets waar je niet aan denkt tot het te erg wordt. Het regenwater van het dak liep naar het huis, het diepste punt is vóór de deur, en vreemde stoepjes maakten het een kunst de kliko naar de straat te rollen.

Maar nu wordt de weg naar beneden mooi aflopend geplaveid met nieuwe rode waaltjes. Groter dan de ijsselstenen, kleiner dan de kloostermoppen, en echt van hier. De stratenkenners vinden dat er voor de deur moet wat anders moet, hardsteen bijvoorbeeld, en dus zorgen zij daarvoor.



De knikmops voert de stenen af en schept aarde en grind weg. De uitgediepte strook komt vol met prachtig geel zand waar paardebloemen geen brood van lusten. Dat zal niet duren want aarde komt hier uit de lucht vallen van de drie berken met hun vruchtjes en zaadjes en bladeren. Maar komend voorjaar hebben we een strak straatje.



Tegen de voorkant van het huis mogen de stenen er ook eindelijk weer dwars in, zoals ze altijd hebben gelegen. Drie maanden lagen ze op een berg naast het huis, en in die tijd zijn ze met 20% geslonken. Onze mooie stenen: weg! Het raadsel houdt iedereen bezig. Het kon niet en toch gebeurde het. Gestolen?

Voor die 2 ontbrekende meters moeten nu nieuwe oude stenen gezocht worden. Ook daar wordt voor gezorgd.

kwasten en blikken

En daar waren ze dan, de mannen van de laatste ronde: de schilders. Soms één, soms twee, soms drie. Boven moesten ze haasten omdat het tapijt ging komen, en dan is het wegwezen.

Het hele plafond deden ze: het gips net-niet-wit, het houten plafond tikje grijs. Muren zijn er niet veel, maar kozijnen wel, en plinten, in warm grijs. Schuren, plamuren, gronden, kitten, schuren, en liters liters verf. Waterverf tegenwoordig, die helemaal niet stinkt. Niks terpetinewalmen. Fijn voor ons en veel beter voor de schilders.

Er werd heel hard geverfd, de groothandel bleef nieuwe blikken aanvoeren. Een mens zou er duizelig van worden, van die uitstalling met zoveel potten en kwasten en flessen emmers en rollen.



Toch smeerden zij overal de goeie kleur op, en het werd heel mooi. Maar het mooiste werden de overbodige sta-in-de-weg schoorstenen. De ene bijgewerkt met nieuw oud stucwerk, wat een stucadoor in zijn strakke rechtlijnigheid niet maken kan. De andere gelaten voor wat ie was maar geschilderd in lavendel, of paarsgrijs -al naar gelang het licht. In al z'n nieuwe luister, compleet opgewaardeerd van het nutteloze ding dat ie was, heet ie je opgewekt welkom als je binnenstapt.



Beneden in de tuinkamer gaan ze verder, boven mogen de tapijtleggers aan het werk.

zonder rommel!

Na een week stucen was alles strak en wit, of grijs met witte stippen. Dat laatste daar waar gipsen muren zijn 'gefilmd' zodat ze naadloos zijn maar nog wel gips.

(Voor zware schilderijen is straks trouwens niet veel plaats met al dat gips. In de tuinkamer heb je dan een spijker van zo'n 20 cm nodig die dan in de gemetselde muur uitkomt tenslotte.)

We waren gewaarschuwd voor de losse handen van de stucadoors die stuc in de rondte slingeren - door bouwcollega's verguisd als kledderaars. Maar de werkelijkheid was heel anders. Kledderen deden ze absoluut niet! Serieus en keurig en precies werd er gewerkt, zonder rommel maken, en ook nog heel erg hard.

En ineens begrepen wij dat gewetensvolle afplakken. Dat is niet omdat ze gaan knoeien, welnee! zij weten wel beter. Het is omdat de anderen denken (en zeggen) dat ze alles onder smeren, daarom moeten ze wel elk latje en balkje nauwkeurig inpakken. Om te bewijzen dat ze echt netjes zijn, en achteraf geen verwijten te kunnen krijgen over vegen en klodders.

Dat de stucadoor geen fluitende Frans is, wordt ineens een stuk begrijpelijker. Niet alleen de strijd met water en stuc om rechte muren te maken, maar ook steeds je onterechte reputatie moeten rechtplakken - geen luchtig vak.

Ze verdienen het dat het hardop gezegd wordt: hoe netjes het ging en hoe mooi het is geworden.

wat niet op ons viel

Kijk, zoveel komt er tussen de kieren van de vloerplanken door in drie maanden bouwen. Opgevangen in het ruisende plastic in de slaapkamer. Stof, gruis, splinters en dooie beesten.

Zonder bouwen valt er natuurlijk ook van alles doorheen - langzamer maar toch: deze oogst van drie maanden zou toch ooit op ons hoofd gevallen zijn. Je krijgt er wel erge aandrang van om met de kitspuit alle kieren dicht te zetten.

en ziet, hij maakt alles wit!

Eindelijk is ie gekomen, de stucadoor. Twee mannen die alles wit en strak gaan maken.

De aanloop was het afplakken. Alom spreekt men met een mengeling van ontzag en afschuw over de stucadoors, als soort. Hun werk is moeilijk en onontbeerlijk - maar ze gaan naar verluidt als beesten tekeer.



Bij wijze van voorzorg is al wat in hun buurt komt en niet gestuct hoeft zorgvuldig afgeplakt. Dat duurde twee dagen ook door de minutieuze aanpak, met stukjes papier aan elkaar geplakt met rekbaar kleefband.



Waarom papier, vroegen wij ons? En deze mozaiekbenadering? Waarom geen lap plastic om de balk geslingerd? Overblijfselen van een oude stucadoorstraditie waarmee jonggezellen hun doorzettingsvermogen moesten tonen?

De balken zien er uit of ze een lapje om hebben met heel veel pleisters. Maar de stucadoors kunnen onbezorgd rauzen, morgen dan.

Vandaag hebben ze gefilmd: de gipsen wanden gladgestreken waar naden en schroefgaten zaten. Muren met mazelen!



Maar morgen alles wit en nieuw...

warme vloeren

In de tuinkamer zit je bijna buiten maar liefst zonder koude voeten. In een warme vloer werd de afgelopen dagen voorzien. Eerst werd de hele vloer volgelegd met vele meters slang die spiraalvormig om zichzelf kronkelde. Het slangenveld strekte zich uiteindelijk over de hele aanbouw uit.



Daar gaat straks water doorheen, voor de vloerverwarming. Intrigerend genoeg wordt het dan vastgezet met prikkelstrikjes, met enge punten die zó een slang lek kunnen prikken. Waarom geen zachte rubbertjes, of touwtjes, of handige binddingetjes van het tuincentrum?



De dag erna kwam er een nóg grotere auto dan ooit tevoren, die een complete cementfabriek was, en twee stoere types. Met een dunne slang zogen zij water hun mobiele fabriek in, met een dikke werd cement de aanbouw in geperst. Die slang deed stuiptrekkend z'n werk zodat ze er met twee laarzen op moesten staan om 'm in bedwang te houden. Daarna smeerden ze het met lange latten glad.



Het ritme van cementproductie, spuiten en smeren was strak en snel. Ze hadden het heel veel vaker gedaan, samen met hun monsterauto. Hún auto, versierd met trotse portretten van cementsmeerders.



Nu gaat het beton harden en dan gaat de vloerverwarming aan en het water lopen. Dan zullen we merken of de enge strikjes echt niks hebben doorgeprikt. Maar we vertrouwen gewoon op al die mannen, met hun ervaring, die om beurten roepen dat het 'helemaal goed komt'.

kijk, zonder steigers!

Eindelijk zijn ze allemaal weg, die buizen en planken voor de ramen, en de hekken en linten langs de straat. Auto's kunnen weer recht voor het huis langs, en de deuren en ramen open. Wat een ruimte er ineens weer is!



Er is een spoor van schreven en dingetjes achtergebleven. Ons plaatsje ziet er treurig uit, deze regenachtige dagen. Met scherven en haakjes van de dakdekkers, en witte schuimblobjes als stuifzwammen tussen de herfstbladeren.



javascript:void(0)

dak meester!

Het dak is af! Het heeft even geduurd - maar dan heb je ook wat. Een strak dak dat volgens de dakdekkersbaas weer 50 jaar mee kan. Dat overleeft ons allemaal!

De afgelopen weken waren voor het passen en meten. Met zink en lood op hoeken en metselwerk, rond schoorstenen en ramen. En de pannen op de nok en op de hoeken, die nieuw zijn (jammer! zou yoghurt smeren ook helpen voor (korst)mos op dakpannen?), die moesten worden vastgezet met specie en wat niet al: haakjes, hoekjes, het betere puzzelwerk.



Zo zag het eruit, best mooi, pittoresk ook want oud en niet helemaal recht, en ook niet zo degelijk:



De dakdekkers die al die weken dagelijks vele uren op hun knieën op het dak zaten te puzzelen of pannen stonden te snijden of sjouwden met ouwe en nieuwe pannen wilden wel eens zien hoe het vóór de behandeling was. Dat het goed is geworden weten zij met hun dakdekkersoog beter dan wij. Maar hoe het erbij stond, dat was alweer 6 weken geleden.

Dus voor hen een oud plaatje hier, en een nieuwe, voor de vergelijking.



Grote winst is ook dat het hele dak nu rood is - veel gezelliger! Meer nieuwe plaatjes misschien als de steigers weg zijn en het huis weer een beetje zichzelf wordt. Volgende week?

lijnen en draden

De tuinkamer begint al wat te worden. Met kozijnen en ramen, de balken op orde, de muurtjes geplaatst, en ingepakt in de rockwool waar straks de binnenwandjes tegenaan gaan. Het was tijd voor de electricien met z'n krijt.

Hij trok strepen en pijlen voor de buizen en draden, en blokjes voor de stopcontacten en schakelaars. Klimaatneutraal wordt er niet gedacht, met 8 stopcontacten in 1 kamer, en vele lichtpunten binnen en buiten. Net zo makkelijk krijt ie er nog een doosje bij.



Maar dan wel weer heel vasthoudend dat de droger een eigen groep moet in de meterkast. Jaren delen wasmachine en droger één stop, maar dat deugt niet, dan 'springt ie eruit'. Nooit gebeurd, maar ja, regels.

De stroomvoorziening is in een oud huis natuurlijk wel aan elkaar geknutseld over tientallen jaren, met kroonsteentjes en veel buizen in het zicht. Waardoor één te enthousiaste kniptang in de aanbouw inderdaad het hele huis stroomloos floept. De mannen doen er laconiek over en knopen het weer aan mekaar, met contactdozen op half zeven en stekkers in een plas water.



Maar ziet, de elektraman maakt alles goed. Zelfs buiten, op 3 plaatsen, dat je eindelijk in het donker de vuilnisbak terug kunt vinden.



Toen de pijlen gekrijt waren, kwamen de sleuven, en daarna de buizen en de dozen, en ook al wat draden. Ook op zolder, maar daar is het eenvoudig, voor een bedlampje en een wekker.

dicht en open

Het dak is weer dicht, op wat hoekjes na, en de mooie hoge ruimte op zolder wordt ook langzaamaan gedicht. De vloer ligt er al. Tussen ons en het dak komt een nieuw balkenplafond oudestijl te liggen. Een paar dagen terug konden we nog een laatste blik werpen.



Jammer maar elk nadeel hep z'n voordeel, want nu hebben we er een vliering bij: de een z'n plafond is de ander z'n vloer. Op de vliering kan alles staan wat we niet nodig hebben. Dat hebben we juist allemaal weggekieperd dus voorlopig hebben we vooral veel ruimte.



Hoe het allemaal in elkaar zit met plafonds-balken-vloeren-planken schrijven de mannen op de werktafel. Mooie schetsjes met cijfers en strepen. Na de houten constructie komt ook hier weer een laag isolatie. De hele slaapkamer gehuld in een dikke wollen witte vacht.

dak met vogels

Het dak delen wij met de gierzwaluwen. Vanaf Koninginnedag tot begin augustus is het hun zomerverblijf. Bij het weghalen van de pannen kwamen hun woningen tevoorschijn. Gestapelde nesten, en kleine plukjes stro ook. Die moesten weg, maar de vogels moeten terugkomen. En zij zijn heel kieskeurig.



Er is intensief overlegd met gierzwaluwbeschermingsgroeperingen. Vele handleidingen en folders geraadpleegd, met tekeningen van 'gierzwaluwoplossingen', om in marketingtermen te spreken. Uiteindelijk besloten tot 10 gierzwaluwpannen op het noordoost dak. Zuid is te warm in de zomer, dan worden de kleine vogeltjes geroosterd.



De dakdekkers hebben ze in het nieuwe dak mooi geplaatst, in een groep en toch met afstand. Zoals ook mensen graag verkeren. Nog mooier zijn de kistjes die er achter zitten, speciaal gemaakt.

Drie pannen breed, met een randje schuimplastic, lekker zacht, en dat het ook goed sluit. Want de vogels mogen niet over het hele dak gaan kruipen onder de pannen. Dat deden ze vroeger wel, en dan raakten ze op de zolder en moesten gevangen worden om uit een raam geworpen weer op wiek te raken. Want vanaf de grond kunnen ze dat niet.



Van de oude nesten en strootjes is er weer een en ander onder de pannen gestopt, zodat ze zich meteen weer thuis voelen als ze terugkomen. Wij hopen dat het straks weer volop piept en ritselt van het leven boven ons hoofd.

vlakke verende vloeren

Het dak wordt langzaamaan gedicht en intussen wordt de zoldervloer gelegd. Op de zolder lagen alleen planken waar ooit een levendige gemeenschap van houtwormen in gevestigd was. Decennia terug, maar hun sporen zijn overal.



Dat wordt weggewerkt onder diverse lagen, voor de isolatie en dat het strak is. Voor de houten vloer, jawel, van net zulke planken als eronder liggen maar dan zonder wormgaten. Een soort houtsnip is het dan (nee niet de vogel).



Dat de vloer ook nog helemaal gegolfd is maakt het er niet eenvoudiger op. De mannen zijn uren in de weer met meetlat en enorm waterpas om wat krom is recht te krijgen. Kunnen we straks eindelijk soep van de vloer eten.

inpakken

De geleedpotigen die zich ophielden in de balken en planken van zolder en daken zijn weggevaagd door de mannen van Arts. We zagen of hoorden eigenlijk nooit iemand behalve honderden onschuldige spinnen maar voorkomen is beter. En ooit waren ze er wel, te oordelen naar de resten van dakborden.



Nog steeds zijn we onder zeil, zonder pannen, en worden nu bovendien lekker ingestopt. Vele rollen met warme dekens en isolerende doeken.



Folie tegen vocht aan de buitenzijde, een deken van 8 cm met alufolie, en dan weer folie tegen vocht van binnen...ze weten wel hoe ze ons moeten isoleren. Als je dit allemaal om je heen weet lig je wel erg knus onder je dekbedje.

huisdieren

Er gaat heel wat levende have in zo'n huis zitten. Fijn dat je er normaal gesproken zo weinig van ziet.

Op zolder lijkt alles wel omwikkeld met spinrag, maar gelukkig zijn de meeste van het type hooiwagen: kleine lijfje, lange dunne poten. Veel beter dan het omgekeerde.



Houtvretertjes hebben overal sporen achtergelaten. Misschien zijn alleen hun sporen er nog en de kleine dierkens reeds lang aan hun eind gekomen. Maar je weet het niet.  Ze kunnen ook stilletjes verstopt de balken onder je dak weg zitten te knagen. Knagen doen ze zo kunstig dat ze eigenlijk hun naam schrijven in je hout.



Bij de grond bevinden zich legers pissebedden die met vereende krachten vochtige houten drempels en deurposten tot mooie aarde proberen te vermalen. Het is goed bedoeld, in het wild zijn het nuttige beestjes die hard aan afvalverwerking doen. Maar dat ze steeds binnen willen rondkruipen op de witte muur en de vloer heeft toch iets ongepasts. Vooral omdat ze overal dode schilden achterlaten en hardnekkige witte poep (?).



Alweer een bonus dat de houten vloer niet open hoeft om ons te confronteren met wat daar onder groeit en bloeit en ons altijd weer boeit. Kleine knaagdieren, amfibiën, weekdieren, geleedpotigen - zijn vast alle vertegenwoordigd in  hun eigen besloten ecosysteempje. Kwam Sir David ze maar mooi filmen dan konden we het leuk op tv bekijken, onze persoonlijke onderwereld.